|
اِنَّ مَنزِلَةَ عَلي منّي كَمَنزلَتي مِنَ الله
|
آيه پنجم : (( وَ اَنذِر عَشيرَتَكَ الاَقرَبين وَ اخفِض جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ ِمنَ المُومِنين ...... )) سوره شعرا آيه 214
(( بستگان نزديك خود را از عذاب الهي بيم ده ، پر و بال پر مهر و مودت خود را بر سر افراد با ايمان پايين بياور و اگر با تو مخالفت كردند بگو من از كارهاي بد شما بيزارم ))
پس از اعلام مقام نبوت و رسالت به پيامبر ، فرشته وحي وقت تبليغ رسالت را براي مردم معين نكرد از اين نظر پيامبر به مدت سه سال از دعوت عمومي خودداري نمود . پس از گذشت سه سال وحي رسيد و به پيامبر فرمان داده شد كه دعوت همگاني خود را آغاز كن از طريق دعوت خويشاوندان و بستگان و آيه ذكر شده در بالا در همين رابطه است .
بنا بر اين پيامبر به حضرت علي ( ع ) فرمودند كه چهل نفر از شخصيت هاي بزرگ بني هاشم را براي نهار دعوت كند و غذايي از گوشت و همراه شير آماده كند. پس از آمدن مهمانان و صرف غذا به دليل سخنان سبك ابو لهب مجلس بدون نتيجه به پايان رسيد و پيامبر تصميم گرفتند فردا دوباره مهمانان را دعوت كنند البته به غير از ابو لهب .
فرداي آن روز پس از صرف غذا پيامبر ايستادند و سخناني ايراد فرمودند :
(( به راستي هيچ گاه راهنماي مردم به آنان دروغ نميگويد ، به خدايي كه جز او خدايي نيست من فرستاده به سوي شما و عموم جهانيان هستم. آگاه باشيد همانگونه كه مي خوابيد مي ميريد و همچنان كه بيدار مي شويد زنده خواهيد شد . )) سخنان ايشان ادامه يافت تا اين جا كه فرمودند :
(( هيچ كس از مردم براي كسان خود چيزي بهتر از آنچه من براي شما آورده ام نياورده است . من خير دنيا و آخرت را براي شما آورده ام خدايم به من فرمان داده كه شما را به توحيد و يگانگي وي و رسالت خويش دعوت كنم . چه كسي از شما مرا در اين را كمك ميكند تا برادر و وصي و نماينده من در ميان شما باشد .))
ايشان پس ازايراد اين سخنان اندكي مكث نمودند ، در اين موقع علي (ع ) بلند شد و گفت اي پيامبر خدا من تو را در اين راه ياري ميدهم ، پيامبر به او دستور داد كه بنشيند و اين كار را تا سه بار انجام داد پس از آن فرمودند :
(( اي خويشاوندان و بستگان من بدانيد كه علي برادر و وصي و جانشين من در ميان شماست )) البته بنا به نقل سيره حلبي دو لفظ ديگر هم فرمودند (( و وزير و وارث من نيز مي باشد .)).[1]

[1] اين نخستين باري بود كه پيامبر دعوت خود را علني نمودند و نخستين باري بود كه امام علي را به جانشيني خود انتخاب كردند . ( اين داستان با اندكي تفاوت لفظ در تفسير علي بن ابراهيم قمي ، بحار الانوار 18/181 ، ينابيع الموده 105، تفسير مجمع البيان ، معالم التنزيل 5/105 ، خصائص نسائي ص 18 ، تفسير طبري 19/68 و تذكره ابن جوزي ص 44 آمده است .)
آيه چهارم : « إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيِّةِ » ( بينه آيه 7و 8)
« (اما) كسانى كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، بهترين مخلوقات (خدا)يند! »
اين آيه طبق روايات فراواني كه از اهل سنت و شيعه آمده است در مورد امير المومنين است .
جابر بن عبدالله انصاري مي گويد كه ما در خدمت پيامبر اكرم كنار خانه خدا نشسته بوديم علي عليه السلام به سوي ما مي آمد وقتي چشم پيامبر به او افتاد گفتند كه برادرم به سراغ شما مي ايد بعد رو به كعبه كردند و گفتند به خداي اين كعبه قسم كه اين مرد و شيعيانش در قيامت رستگارانند ، بعد رو به ما كردند و گفتند به خدا سوگند او قبل از همه شمابه خدا ايمان آورد وفاي به عهدش از همه بيشتر است ، مساوات و قضاوتش از همه بهتر است ، عدالتش از همه بيشتر و مقامش نزد خدا از همه بالاتراست[1] .
جابر مي گويد در اينجا بود كه خداوند آيه اي كه در بالا است را نازل كردند و از آن به بعد هنگامي كه علي (ع) مي آمد ياران پيامبر مي گفتند بهترين خلق خدا بعد از رسول الله امد .
مقاتل بن سليمان از ضحاك از ابن عباس نقل كرده است كه اين آيه در شأن على عليه السلام و اهل بيت او نازل شده است (غاية المرام باب 94 حديث 9)

[1] شبيه اين روايت در تفسير صافي ، بحار الانوار 23/390 ، الامالي ص 158، مصباح الهدايه ص 118 ، شواهد التنزيل 2/356 ، در المنثور 8/589 ، نور الابصار 70/101