حدیث منزلت (قسمت سوم)
در سلسله مباحث قبلی که پیرامون امامت در حدیث بود و مباحثی در مورد حدیث منزلت مطرح شد برخی مقاماتی را که از این حدیث شریف به دست می آمد گفته شد. همانگونه که می دانید رسول خدا بارها به امیرالمومنین علی علیه السلام فرمودند «انت منی بمنزلة هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی» سه مقام از مقامات حضرت هارون نسبت به حضرت موسی در بحث قبلی مطرح شد در این قسمت مقام چهارم بررسی می شود انشاء الله.
مقام چهارم؛ شركت درامر[1]:
يكي ديگر از مقامات هارون، اين است كه موسى عليه السلام از خدا مى‌خواهد كه هارون را شريك او در كارهايش گرداند، آن جا كه مى‌فرمايد «وَأَشْرِكْهُ في أَمْري» «او را در كار من شريك ساز» يعنى هارون در تمام مسئوليت‌هايى كه به عهده جناب موسى عليه السلام نهاده شده بود، شريك بوده و در تمام مناصب و مقام‌هايى كه به او داده شده است شريك خواهد بود.
به مقتضاى اين حديث، اين مقام براى اميرمؤمنان على عليه السلام ثابت خواهد شد. يكى از مسئوليت هاى پيامبر خدا صلى اللّه عليه وآله تعليم و تفسير قرآن بود، آن جا كه مى‌فرمايد: «وَأَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ» «و ما بر تو قرآن را نازل كرديم تا آن چه را كه به سوى مردم نازل شده است براى آنان روشن سازى، شايد كه بينديشند.» هم چنين به آن حضرت حكمت عطا شده است، آن جا كه مى‌خوانيم: «وَأَنْزَلَ اللّهُ عَلَيْكَ الْكِتابَ وَالْحِكْمَةَ» «و خدا كتاب و حكمت را بر تو نازل فرمود.»
هم چنين از شئون آن حضرت اين است كه در اختلافات، مرجع مردم بوده است، آن جا كه مى‌فرمايد: «لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذي يَخْتَلِفُونَ فيهِ» «تا آن چه را كه در آن اختلاف مى‌كردند براى آنان روشن سازد» همين طور طبق اين آيه آن حضرت حاكم بر مردم بود: «إِنّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النّاسِ بِما أَراكَ اللّهُ» «به راستى كه ما اين كتاب را به حق بر تو نازل كرديم تا به آن چه خداوند به تو آموخته است در ميان مردم قضاوت كنى»
از طرفى پيامبر خدا صلى اللّه عليه وآله بر مردم از خودشان سزاوارتر و حكمش نافذ است، آن جا كه مى‌فرمايد: «النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ» «پيامبر نسبت به مؤمنان از خودشان اولى و سزاوارتر است»
اميرمؤمنان على عليه السلام، در تمامى اين مقام ها، مناصب و موارد ديگر ـ كه قرآن براى پيامبر صلى اللّه عليه وآله اثبات مى‌كند شريك و هميار پيامبر است و او نيز چنين مقام ها و مناصب را دارا خواهد بود.
در يك جمله كوتاه آن حضرت، نفس پيامبر خدا صلى اللّه عليه وآله است و در تمامى كمالات و مقامات آن جناب، به غير از نبوّت، شريك بود. اين همان مطلبى است كه پيامبر خدا صلى اللّه عليه وآله در آيه مباهله، حضرت على عليه السلام را به عنوان نفس و جان خود معرفى نمود.
ضمنا از اين حديث شريف مي‌توان دريافت كه اگر قرار بود پس از رسول گرامي اسلام، حضرت محمّد (صلي‌الله عليه وآله وسلم) پيامبري بيايد حضرت علي (عليه السلام) بود نه اشخاص ديگري كه در برخي از كتب اهل سنت نقل شده است.
ونيز مي‌توان دريافت كه همانگونه كه وقتي حضرت موسي چهل روز به كوه طور رفت و در اين مدت كم مردم ازدين خود برگشتند و گوساله پرست شدند، در مورد پيامبر اكرم و حضرت علي هم همين اتفاق افتاد، يعني چند روز پس از رحلت رسول الله مردم از ولايت اميرالمؤمنين علي عليه السلام روي برگرداندند و به گذشته خود و به زمان جاهليت بازگشتند. (توضيح اين مطلب به زودي خواهد آمد)
دقت شود كه حديث منزلت فقط در جنگ تبوك بيان نشده است بلكه در موارد متعددي بيان شده است. هنگام عقد اخوت[2]، هنگام ولادت حسنين عليهماالسلام[3]، هنگام بستن درب‌ها به سوي مسجد، در روز غدير، در جنگ خيبر و در خانه ام‌سلمه و ...... .
بنابراين، اينكه گفته شود جانشيني حضرت علي عليه‌السلام و مقامات هاروني ايشان تنها در جنگ تبوك قابل اثبات است، سخن اشتباهي است، زيرا اين حديث در موارد متعددي بيان شده است.
[1] اين قسمت برگرفته شده از كتاب «نگاهي به حديث منزلت» نوشته آيت الله ميلاني است.
[2] كنزل العمال، ج9ص167 حديث 25554 و ج3 ص 105 حديث 36345
[3] دخائر العقبي ص 120، مناقب علي‌بن‌ابي‌طالب ص 237